البته اين مسأله از نخستين سال‌هاى بعثت براى سران مشرك حجاز روشن بود . به همين جهت پيامبر ( ص ) را متّهم كردند كه « جماعت آنان را در هم شكسته است . » ( فرّق جَماعَتَنا ) ؛ و از ابو طالب خواستند از ادامهء اقدامات پسر برادرش در اين زمينه جلوگيرى كند . « 1 » با هجرت پيامبر اكرم ( ص ) به مدينه و اجتماع همه مسلمانان در آن شهر و پيمان‌هاى عمومى و خصوصى كه با مردم مدينه بستند ، زمينهء تأسيس دولت اسلامى پديد آمد . و حضرت ( ص ) در طول دو سال با برنامه‌هاى منظّم و منسجم توانست قلمرو حكومت اسلامى را به سراسر حجاز گسترش دهد . ويژگى منحصر به فرد انقلاب سياسى اسلام اين بود كه بر خلاف نظام‌هاى سلطنتى و استبدادى كه ناگهانى صورت مىگيرند به تدريج و در طول 23 سال به كمال رسيد . اينكه پيامبر ( ص ) چگونه حكومت اسلامى را به وجود آورد و برنامه‌ها و تدبيرهاى حضرت ( ص ) چه بود ، موضوعى است كه در جاى خود مورد بحث قرار گرفته است و خارج از قلمرو اين تحقيق است . « 2 » آنچه در اين مجال بايد بررسى شود ، ارزش‌هايى است كه اسلام در امر سياست و نحوه اداره جامعه به ارمغان آورد ؛ تا با شناخت آنها ، انحرافاتى كه در عصر خلفا ، مخصوصاً دوران حكومت بنىاميّه پديد آمد ، روشن گردد و زمينه‌هاى سياسى قيام حسين ( ع ) آشكارتر شود . حاكميت مطلق خداى متعال اسلام با برابر دانستن همهء انسان‌ها ، سلطهء حكّام خودسر را كه خودشان را حاكم مطلق توده مردم مىدانستند مردود شمرد و حق ولايت و حاكميت را تنها از آنِ خدايى دانست كه حيات و هستى انسان از او است : فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِىُّ « 3 » فقط خدا ولى است .

--> ( 1 ) - انساب الاشراف ، احمد بن يحيى البلاذرى ، ج 1 ، تحقيق محمد حميد الله ، ص 125 و 231 . ( 2 ) - ر . ك . تاريخ تحوّل دولت و خلافت ، رسول جعفريان ص 27 - 77 . ( 3 ) - نساء ( 4 ) ، آيهء 84 .